LIFE-Projekt „Grünlandentwicklung zum Schutz gefährdeter Wiesenvögel im EU-Vogelschutzgebiete Unterer Niederrhein”
Ministerium fü Umwelt, Landwirtschaft, Natur- und Verbraucherschutz des Landes Nordrhein-Westfalen
European Commission - Environment - LIFE Programme
Natura 2000 network - Environment - European Commission

Niederrhein

Blühende Streuobstwiese bei Mehr in der Düffel (Foto: D. Doer)Wyler Meer im Süden der Düffel (Foto: D. Doer)

Het Duitse Niederrhein-gebied ligt in het noordwesten van de deelstaat Nordrhein-Westfalen langs de Rijn, van Keulen tot de grens met Nederland bij Millingen aan de Rijn. Het deelgebied „Unterer Niederrhein“ is het laatste stuk daarvan, stroomafwaarts van Duisburg. Het is een agrarisch cultuurlandschap met hooi- en weilanden, akkers, heggen en knotwilgen. Min of meer natuurlijke wateren zijn er door de bedijkingen nauwelijks meer, maar er zijn nog wel enkele oude armen in voormalige stroomgeulen en soortenrijke plassen. Verder zijn er steeds meer grindgaten.

De in het Niederrhein-gebied karakteristieke vogels van vochtig grasland worden bedreigd door verschillende ontwikkelingen in het landschap. Ten eerste speelt de intensivering van de melkveehouderij een rol. Steeds minder melkvee komt buiten in de weide en de hooilanden worden steeds vroeger in het jaar en ook vaker gemaaid. Daarbij komt de omzetting van grasland in akkers. Ten tweede wordt het vochtige grasland door ontwatering met greppels en drainage steeds droger. De voortschrijdende uitslijting van de bodem van de Rijn en de daardoor veroorzaakte daling van de grondwaterstand dragen daar ook aan bij. Ook recreatie kan vogels verstoren.

Hedgerow country/Düffel (Foto:D.Doer)

Toen in de tweede helft van de jaren zeventig duidelijk werd dat de populaties van verschillende vogelsoorten sterk in aantal achteruitgingen, probeerden de overheid en natuurorganisaties dit verlies te stoppen. Zo werden in 1983 de uiterwaarden en andere delen van het Rijndal tussen Duisburg en Kranenburg gemeld als een wetland van internationale betekenis onder de Ramsar-conventie en aangewezen als Vogelrichtlijngebied. Als Vogelrichtlijngebied hoort  „Untere Niederrhein“ tot het netwerk van Natura 2000-gebieden binnen de Europese Unie.

Ondanks de vroege aanwijzing van het gebied werd in de decennia daarna te weinig voor de daadwerkelijke bescherming van belangrijke vogelsoorten gedaan. De aantallen namen drastisch af. Daarom startte de Europese Commissie in 2006 een procedure tegen de deelstaat Nordrhein-Westfalen wegens te weinig inspanningen voor bescherming van de natuur. De Europese Commissie stopte met de procedure na een afgesproken compromis: de deelstaat maakte het Vogelrichtlijngebied iets groter, liet een beheerplan opstellen en beloofde dat plan uit te voeren. Het gebied is nu zo’n 25.000 hectare groot en is een van de grootste beschermde gebieden in Nordrhein-Westfalen. Het „NABU Naturschutzstation Niederrhein“ beheert sinds meer dan 20 jaar meerdere beschermde natuurgebieden in het Vogelrichtlijngebied „Unterer Niederrhein“. Daarbij hoort ook het voor dit project belangrijke beschermde gebied "Düffel, Kellener Altrhein und Flussmarschen". In het beheerplan wordt voor de Duffelt vastgesteld, dat dringend iets gedaan moet worden voor de weidevogels.

Hier liggen gebieden waar maatregelen voor de verbetering van het leefgebied kansrijk zijn. Binnen dit project zullen daarom enkele verbeteringen van leefgebied voor weidevogels uitgevoerd worden, zoals aanbevolen in het beheerplan.